Một tỷ rưỡi cho ‘tờ A4’ giúp thông quan trong quá trình sản xuất thực phẩm giả
Hà NộiKhi lô nguyên liệu 20 tỷ đồng “tắc biên”, cựu CEO MediUSA khai gửi công văn đến nhiều bộ ngành song không có phản hồi, “đành qua quan hệ xã hội” dùng tiền tác động.
Vụ án sản xuất 88 dòng thực phẩm chức năng giả cho người già, trẻ em liên quan Công ty MediUSA của cựu CEO Nguyễn Năng Mạnh và đồng phạm đang được TAND Hà Nội xét xử.
Nhóm bị cáo “hậu thuẫn” cho phi vụ nghìn tỷ này cũng dần được thẩm vấn tại phiên toà. Trong đó, riêng tại Cục Giám sát quản lý về Hải quan, hai cựu cán bộ quản lý bị truy tố Nhận hối lộ, do nhận 1,5 tỷ đồng giúp công ty của Mạnh thông quan lô nguyên liệu.
“Phải bồi dưỡng thế nào, anh hướng dẫn em”
Khai tại tòa, Mạnh nói sự việc diễn ra năm 2023 với lô 4 loại nguyên liệu (giá trị gần 20 tỷ đồng) từng nhập rất nhiều lần. Hàng về cảng nhưng bị tạm dừng thông quan và bị để bên ngoài quá lâu.
Mạnh khai theo quy trình đã gửi nhiều công văn đi các đơn vị thuộc Bộ Y tế, Cục Hải quan nhưng không được phản hồi, hoặc phản hồi “vô cùng chung chung”. “Quá sốt ruột”, Mạnh qua quan hệ xã hội xin gặp bị cáo Nguyễn Hữu Tuân, khi đó là Phó phòng thuộc Cục Giám sát quản lý về hải quan để nhờ hướng dẫn “tháo gỡ, tác động”.
Hai ngày sau, trước cổng cơ quan Tuân, hai người nói chuyện trên ôtô. Tuân cho hay loại nguyên liệu này phải có công văn của Bộ Y tế mới thông quan được.
“Phải bồi dưỡng thế nào, anh hướng dẫn em”, Mạnh khai, kể lại lời nói với Tuân trong xe và được cho biết “tầm tỷ rưỡi”, ứng ngay 300 triệu đồng. Mạnh lập tức đưa tiền. Trên xe chỉ có hai người.
Một tuần sau, bị cáo Tuân báo tin đã xin được “tờ A4” có đóng dấu đỏ của Bộ Y tế hướng dẫn cho thông quan. Theo yêu cầu, hôm đó Mạnh đưa nốt 1,2 tỷ đồng.
“Tờ A4” này sau đó được nhân viên của Mạnh mang xuống cục Hải quan, lô hàng nguyên liệu 20 tỷ đồng của MediUSA được về kho.
“Phí bôi trơn” tổng cộng 1,5 tỷ đồng.
Cán bộ hải quan: Mọi khi nhận cảm ơn vài triệu, lần đầu cầm tiền tỷ
Bị toà thẩm vấn ngay sau đó, bị cáo Tuân “cơ bản” xác nhận thông tin trên đúng, song đính chính không phải người “ra giá” mà chính ông chủ MediUSA đưa ra con số đó. “Bị cáo chỉ đồng ý”, cựu cán bộ hải quan khai.
Tuân thừa nhận được nhờ nhưng không trực tiếp phụ trách mảng này nên phải gặp “đúng cửa” để hỏi – bị cáo Nguyễn Thế Việt, khi đó là Cục phó Giám sát quản lý về hải quan.
“Việt bảo có khả năng giải quyết được, nhưng phải gặp doanh nghiệp xem muốn thế nào, nôm na là định chi bao tiền”, Tuân khai.
Bị cáo Tuân trao đổi với Mạnh và được hứa chi 1,5 tỷ đồng. Thế nhưng khi nói với Cục phó Việt, Tuân lại bảo “doanh nghiệp muốn đưa 800 triệu”. Số tiền còn lại 700 triệu đồng, Tuân khai có ý định hưởng riêng.
Sau đó, Tuân “xin” Việt thêm 100 triệu đồng “phí môi giới”. Tổng cộng hưởng từ phi vụ “chạy giấy” là 800 triệu đồng.
Bị cáo Tuân nói nhận thức nghĩa vụ của cán bộ hải quan là tạo điều kiện thông quan thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng khi đó chỉ nghĩ là tiền cảm ơn. “Trước đây cũng nhận nhiều nhưng mỗi lần chỉ vài ba triệu, đây lần đầu cầm tiền trăm, tiền tỷ”, bị cáo trình bày tại phiên toà.
Chủ tọa Tô Thanh Tú nhắc nhở: “Có nghe thấy ở dưới phòng xử người ta cười bị cáo không? Cán bộ nhà nước công tác bao nhiêu năm, đưa ra lời giải thích như thế có thấy nghe được không?”.
Bị cáo Tuân nói rất ăn năn, đã trả lại toàn bộ tiền này.
“Sao lúc chưa nhận tiền, không trả lời doanh nghiệp?”
Cùng nhận thức “không nghĩ là nhận hối lộ”, bị cáo Việt cho rằng việc mình làm là giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, vì nhận ra được quy định chồng chéo, phi lý. Mọi việc làm chỉ là “tư vấn nghiệp vụ” và số tiền nhận được là “quà cảm ơn” sau khi các vướng mắc đã được giải quyết bằng các văn bản hành chính đúng quy định.
Bị tòa truy hỏi việc trước đó doanh nghiệp gửi công văn mà không được hồi đáp, cựu cục phó này cho rằng do quy trình xử lý văn bản ở cơ quan.
“Nếu không có tiền thì bị cáo có thực hiện trách nhiệm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp không?”, chủ tọa truy hỏi.
Khi Việt khẳng định vẫn sẽ làm vì đó là trách nhiệm, chủ tọa lập tức nói về sự tương xứng của số tiền: “Thế tại sao bị cáo lại nhận tiền của người ta như thế? Tiền tư vấn có xứng đáng đến 700 triệu không?”.
HĐXX nhấn mạnh theo quy định với cán bộ, việc nhận quà cáp, tiền bạc liên quan phạm vi quản lý của mình đều là vi phạm pháp luật.
“Không thể có khái niệm quà cảm ơn lên tới hàng trăm triệu đồng cho một văn bản hành chính”, tòa phân tích.
Việt kết thúc phần lời khai hôm qua bằng việc thừa nhận tội danh nhưng vẫn cố gắng bảo vệ quan điểm rằng “không vòi vĩnh”. Việc “ngã giá 1,5 tỷ” là chuyện của Tuân và Mạnh, bị cáo chỉ biết đến con số 800 triệu đồng.
Hôm nay, phiên tòa tiếp tục làm việc.
Thanh Lam
