Hành vi của ông Phan Thành Muôn, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh (Công ty Hưng Thịnh) cùng đồng phạm được nêu trong cáo trạng của VKSND Tối cao vừa hoàn tất, chuyển qua TAND TP HCM để xét xử.
Trong gần 4 năm, doanh nghiệp của ông Muôn đã khai thác hơn 612.000 tấn quặng thô, tương đương khoảng 559.000 tấn khoáng vật nặng. Trong đó, phần vượt phép khoảng 460.000 tấn, trị giá hơn 1.508 tỷ đồng.
Một mỏ quặng, hai bộ số liệu
Hưng Thịnh có nhiều công ty thành viên, trong đó có Công ty cổ phần sản xuất Zirconium và Titanium Hưng Thịnh (Công ty HTZT).
Theo cáo trạng, năm 2020, Công ty HTZT được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép khai thác titan lộ thiên tại mỏ Sao Mai (Bình Thuận, nay thuộc Lâm Đồng), công suất 24.000 tấn khoáng vật mỗi năm, thời hạn đến cuối năm 2024.
Tuy nhiên, để thu lợi bất chính, ông Muôn đã chỉ đạo Phạm Văn Dương (Giám đốc điều hành mỏ) tổ chức khai thác vượt phạm vi cấp phép, khai thác quá độ sâu, đồng thời vượt công suất suốt nhiều năm. Dương sau đó giao cấp dưới thực hiện theo chỉ đạo về vị trí, độ sâu và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Sau khi khai thác, quặng được cân, theo dõi và chuyển về nhà máy. Bộ phận kho và quản lý chất lượng ghi nhận số liệu, chuyển cho bộ phận thương mại tổng hợp, báo cáo Chủ tịch Muôn.
Dù phải kê khai sản lượng thực tế, ông Muôn chỉ đạo cấp dưới lập báo cáo dựa trên khối lượng xuất hóa đơn – thấp hơn nhiều so với thực tế. Từ năm 2020 đến giữa 2024, doanh nghiệp chỉ kê khai khoảng 101.000 tấn, trong khi thực tế khai thác hơn 559.000 tấn, chênh lệch khoảng 460.000 tấn.
Cơ quan điều tra xác định, dù là Tổng giám đốc Công ty HTZT, Phạm Văn Định không trực tiếp điều hành mà làm theo chỉ đạo của ông Muôn, chủ yếu ký các báo cáo đã bị điều chỉnh nhằm hợp thức hồ sơ.
Bôi lại bản đồ, chi tiền ‘bịt’ sai phạm
Để che giấu sai phạm, nhóm bị can còn móc nối với một số cá nhân thuộc Liên đoàn Địa chất Trung Trung Bộ để điều chỉnh hồ sơ kỹ thuật. Trần Lê Thanh Tân (Phó giám đốc mỏ phụ trách kỹ thuật) được giao lập bản đồ hiện trạng sai thực tế, thể hiện khai thác “đúng giấy phép”, sau đó chuyển cho Trần Văn Thảo (Trưởng Liên đoàn Địa chất Trung Trung Bộ) và Phan Thanh Nghị (Phó đoàn) hoàn thiện.
Dù biết rõ sai phạm, hai người này vẫn ký các báo cáo, bản đồ hiện trạng và mặt cắt khai thác không đúng thực tế, giúp doanh nghiệp tiếp tục khai thác trong năm 2024.
Sau khi hoàn tất và bàn giao bản đồ hiện trạng đối phó, Phạm Văn Dương đưa cho Nghị 30 triệu đồng, Thảo 20 triệu đồng để “cảm ơn”. Ngoài ra, Nghị và Thảo còn ký hoàn thiện bản vẽ để phục vụ gia hạn giấy phép. Muôn sau đó chỉ đạo nhân viên Công ty Hưng Thịnh tiếp tục đưa cho Nghị 80 triệu đồng; Nghị chia lại cho Thảo 50 triệu đồng và giữ 30 triệu đồng.
Cơ quan điều tra xác định, riêng giai đoạn 2023-2024, hành vi hợp thức hồ sơ đã che giấu việc khai thác vượt phép hơn 190.000 tấn khoáng vật nặng, trị giá khoảng 486 tỷ đồng.
Năm 2022, Tổ giám sát 117 thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Thuận, do bà Phan Thị Xuân Thu làm tổ trưởng, nhiều lần kiểm tra và xác định mỏ vi phạm nghiêm trọng, thuộc diện phải tước giấy phép.
Tuy nhiên, để được bỏ qua sai phạm, ông Muôn chỉ đạo cấp dưới “xin xỏ” bà Thu. Sau đó, nội dung biên bản được điều chỉnh theo hướng có lợi cho doanh nghiệp.
Công ty đã nhiều lần đưa tiền cho các thành viên tổ giám sát, mỗi lần từ 20 đến 200 triệu đồng, tổng hơn 1,1 tỷ đồng. Ngoài ra, ông Muôn trực tiếp đưa bà Thu 500 triệu đồng. Tổng số tiền chi để được bỏ qua sai phạm là 1,6 tỷ đồng.
Ngoài ra, trong quá trình tiêu thụ quặng, ông Muôn và đồng phạm còn thỏa thuận bán hàng với giá thực tế cao hơn giá ghi trên hợp đồng và hóa đơn. Phần chênh lệch không kê khai, gây thiệt hại thuế cho Nhà nước hơn 50 tỷ đồng.
Ông Muôn bị truy tố về các tội: Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa hối lộ.
Bà Phan Thị Xuân Thu bị cáo buộc tội Nhận hối lộ. 26 bị can khác bị truy tố về các tội danh liên quan như Đưa hối lộ, Buôn lậu, Trốn thuế, Vi phạm quy định khai thác tài nguyên hoặc Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Trong đó có Chủ tịch Tập đoàn Rạng Đông bị cáo buộc Trốn thuế.
>> Danh sách 28 bị can
Hải Duyên
