Ngay cả khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố “giành chiến thắng” trước Iran, các tàu đổ bộ, tàu chiến và hàng nghìn lính thủy quân lục chiến và thủy thủ vẫn được triển khai đến Trung Đông.
Hoạt động triển khai này đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về việc liệu Mỹ có kế hoạch đổ bộ và kiểm soát đảo Kharg, một hòn đảo ngoài khơi bờ biển Iran và là huyết mạch kinh tế của Tehran, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này hay không.
Ngay cả khi Washington thành công trong việc kiểm soát hòn đảo nhỏ bé nhưng chiến lược, nơi được coi là huyết mạch dầu mỏ của Iran, các chuyên gia vẫn đặt câu hỏi liệu đòn giáng này có đủ mạnh để buộc Iran mở lại eo biển Hormuz trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang leo thang hay không.
Tầm quan trọng của đảo Kharg
Đảo Kharg là một dải đất ngoài khơi bờ biển Iran, có diện tích bằng khoảng 1/3 Manhattan, được giới chức Mỹ mô tả là “đầu mối của toàn bộ nguồn cung dầu mỏ Iran”.
Những cầu cảng dài trên đảo vươn ra vùng biển đủ sâu để đón các siêu tàu chở dầu, biến nơi đây thành địa điểm quan trọng cho hoạt động phân phối dầu mỏ.
Hòn đảo này từ lâu đã đóng vai trò then chốt đối với nền kinh tế Iran. Một tài liệu được giải mật của Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) từ năm 1984 được công bố trực tuyến cho biết, đây là cơ sở “quan trọng nhất trong hệ thống dầu mỏ của Iran, và việc tiếp tục vận hành chúng là điều thiết yếu đối với sự thịnh vượng kinh tế của Iran”.
Hiện vẫn có các tuyến đường xuất khẩu thay thế để tránh đi qua eo biển Hormuz, nơi Iran đang kiểm soát, nhưng chúng bị hạn chế và chưa được thử nghiệm trên quy mô lớn, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Vào năm 2021, Iran đã khánh thành cảng dầu Jask, cho phép vận chuyển dầu thô trên Vịnh Oman ngay phía đông eo biển, nhưng IEA cho biết cảng này không được coi là một lựa chọn xuất khẩu khả thi cho dầu thô của Iran.
Theo hãng tin Reuters, sức chứa kho dầu ở Kharg ước tính khoảng 30 triệu thùng và hiện tại, khoảng 18 triệu thùng dầu thô đang được lưu trữ tại đây.
Đầu tháng này, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid cho biết việc phá hủy cảng dầu trên đảo Kharg sẽ “làm tê liệt nền kinh tế Iran”. Ông tuyên bố Israel “phải phá hủy tất cả các mỏ dầu và ngành công nghiệp năng lượng của Iran trên đảo Kharg”.
Rủi ro tiềm ẩn nếu Mỹ tấn công
Hai đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến (MEU), chuyên về các cuộc đổ bộ phản ứng nhanh, các cuộc đột kích và các nhiệm vụ tấn công từ tàu đổ bộ của Hải quân Mỹ, gần đây đã được triển khai đến Trung Đông.
Các cuộc tập trận quân sự trước đây có sự tham gia của Thủy quân lục chiến viễn chinh cho thấy trực thăng tấn công trên bầu trời, binh lính trên bãi biển và chiến hạm khổng lồ trên mặt biển.
James Stavridis, cựu Tư lệnh tối cao của NATO, nhận định các tàu của MEU có năng lực tác chiến rất lớn.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng trước khi tiến hành bất kỳ chiến dịch trên bộ nào, họ sẽ phải đi qua eo biển Hormuz và đến phần phía bắc của Vùng Vịnh, đối phó với máy bay không người lái, tên lửa đạn đạo và thủy lôi của Iran trên đường đi.
“Một khi đã ở vị trí ngoài khơi Kharg, Thủy quân lục chiến sẽ cần ưu thế trên không và trên biển vững chắc trên phạm vi ít nhất 160km xung quanh hòn đảo”, ông Stavridis cho biết.
Theo ông Stavridi, một rủi ro đáng kể là Iran có thể tấn công các tàu đổ bộ của Mỹ. Một mối lo ngại khác là số phận của dân cư trên đảo Kharg – ước tính lên đến hàng nghìn người và hầu hết là công nhân dầu mỏ – những người cần phải được bảo vệ hoặc sơ tán.
Ông Stavridis cũng đặt câu hỏi về đòn bẩy chiến lược mà một chiến dịch đổ bộ vào đảo Kharg sẽ mang lại cho Washington.
“Nếu ý tưởng là để thương lượng với Tehran về việc mở cửa eo biển Hormuz, thì không rõ liệu các nhà lãnh đạo còn lại của chính quyền (Iran) có cảm thấy bị đe dọa bởi nguy cơ mất đảo Kharg hay không”, ông Stavridis nói.
“Họ có thể không sẵn sàng đồng ý từ bỏ bất cứ điều gì để đổi lấy đảo Kharg”, ông nói thêm.
Bên cạnh những thương vong tiềm tàng cho phía Mỹ, Richard Haass, cựu chủ tịch của tổ chức tư vấn Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, tuần trước cho biết bất kỳ chiến dịch nào trên đảo Kharg cũng có thể “làm suy yếu thêm kho dự trữ tên lửa của Mỹ”.
Lý do chính xác của việc Mỹ cân nhắc kiểm soát đảo Kharg vẫn chưa rõ ràng, nhưng ông Haass cho biết nhiều người sẽ coi điều này “là nỗ lực của Mỹ nhằm kiểm soát dầu mỏ của Iran”. Đây cũng được xem là ván cược rủi ro với Mỹ trong chiến dịch tập kích Iran.
Sự chuẩn bị của Iran
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf hôm 26/3 cho biết “các đối thủ của Iran, với sự hỗ trợ của một trong những quốc gia trong khu vực”, đang chuẩn bị kiểm soát một trong những hòn đảo của nước này, nhưng không nêu tên hòn đảo.
“Mọi động thái của đối thủ đều nằm dưới sự giám sát toàn diện của lực lượng vũ trang chúng tôi. Nếu họ vượt quá giới hạn, toàn bộ cơ sở hạ tầng trọng yếu của quốc gia đó trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công không ngừng nghỉ mà không có bất kỳ hạn chế nào”, ông Ghalibaf cảnh báo.
Trước đó cùng ngày, ông Ghalibaf cho biết Iran “đang theo dõi sát sao mọi động thái của Mỹ trong khu vực, đặc biệt là việc triển khai quân đội”.
Theo nhiều nguồn tin thân cận với báo cáo tình báo của Mỹ, Iran đã giăng bẫy và điều động thêm quân nhân cũng như hệ thống phòng không đến đảo Kharg trong những tuần gần đây để chuẩn bị cho một chiến dịch của Mỹ nhằm giành quyền kiểm soát hòn đảo.
Theo các nguồn tin, hòn đảo này vốn đã có nhiều lớp phòng thủ, và trong những tuần gần đây, Iran đã chuyển thêm các hệ thống tên lửa phòng không vác vai (MANPAD) đến đó.
Các nguồn tin cho biết Iran cũng đã gài bẫy, bao gồm mìn chống bộ binh và chống xe tăng, xung quanh hòn đảo, kể cả dọc bờ biển.
Đầu tháng này, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã ném bom “mọi mục tiêu quân sự” trên đảo Kharg và đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran nếu nước này tiếp tục ngăn chặn tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Theo một quan chức Nhà Trắng, việc kiểm soát Kharg sẽ “làm suy yếu hoàn toàn” Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và có thể dẫn đến kết thúc chiến tranh nhanh chóng.
Tuy nhiên, nhiều người trong chính quyền Mỹ lại lo ngại về động thái này, đặc biệt là vì chiến dịch đòi hỏi phải triển khai một lượng lớn binh lính trên bộ.
Một quan chức cấp cao Vùng Vịnh cho biết, các đồng minh Vùng Vịnh đang bí mật kêu gọi chính quyền Mỹ không nên kéo dài chiến tranh bằng cách đưa quân vào đảo Kharg. Mối lo ngại đặt ra là việc quân đội Mỹ kiểm soát hòn đảo sẽ dẫn đến thương vong cao, có khả năng kích hoạt đòn trả đũa của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng của các nước Vùng Vịnh và kéo dài xung đột.
Các quan chức Iran cũng đã cảnh báo điều tương tự.
Tư lệnh Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, Alireza Tangsiri – người mà Israel tuyên bố đã hạ sát hôm 26/3 – từng nói hồi tháng 11 năm ngoái rằng các hòn đảo của Iran trên khắp vịnh Ba Tư là “những cứ điểm kiên cố”.
“Nếu đối thủ phạm sai lầm, họ sẽ nhận được đòn đáp trả quyết liệt ở đó”, ông Tangsiri cảnh báo.
Theo Guardian, Yahoo News
